Vardiyalı Çalışmada Personel Servisi: Gece Vardiyası ve Güzergâh Planı

Tek vardiyalı bir ofis için servis planlamak görece kolaydır: sabah bir geliş, akşam bir dönüş. Üç vardiyalı bir tesiste ise aynı güzergâh günde altı kez, üstelik günün en zor saatlerinde işler. Vardiyalı çalışmada servis planı gündüz planının kopyası olamaz; farklı bir mantıkla kurulur.

Ana kural: servis saatinin çıpası vardiya devridir

Vardiyalı üretimde devir saati sabittir ve kaymaz. Bu yüzden servis planı, trafiğe göre değil vardiya devir saatine göre geriye doğru kurulur:

• Devir saatinden önce gelen vardiyanın tesiste olması gereken dakika belirlenir (genelde 10–15 dakika: kart okutma, üzerini değiştirme, ekip devri).
• Bu dakikadan geriye doğru güzergâh süresi eklenir; en uzak binen personel için de aynı hesap yapılır.
• Çıkan saat ilk biniş saatidir. Ara duraklar bu iki uç arasında sıralanır.

Buradaki en sık hata, geliş ve dönüşü aynı güzergâhın tersi sanmaktır. Gece dönüşünde trafik yoktur, güzergâh kısalır; ama iniş noktası güvenliği devreye girer ve bazı duraklar değişir.

Gece güzergâhında dört ayrı başlık

• İniş noktası: gündüz makul olan bir durak, gece tenha ve aydınlatmasız olabilir. Gece güzergâhında duraklar ana cadde ve aydınlatmalı noktalara çekilir; kapı önü bırakma, özellikle kadın çalışanlar için standart hâline getirilir.
• Yürüme mesafesi: gündüz kabul edilebilir 400–500 metre, gece kabul edilmez. Gece için hedefi 150–200 metrenin altına çekin.
• Bekleme süresi: gece araç bekleme süresi kısa tutulur; personel karanlıkta durakta bekletilmez. Uygulamada araç duraklarda değil, tesis çıkışında bekler.
• Sürücü yorgunluğu: gece sürüşü aynı kilometrede daha yorucudur. Aynı sürücüyü üç vardiyaya birden yazmak, ekonomik değil risklidir.

Vardiya değişimlerinde araç sayısı nasıl belirlenir?

Vardiyalı tesiste araç ihtiyacı, toplam personel sayısına bölünerek bulunmaz; en kalabalık devir anına göre bulunur. Hesabı şu sırayla yapın:

• Her vardiya için servis kullanan personel sayısını ayrı çıkarın (gece vardiyasında oran genelde daha yüksektir; özel araç kullanan bile geceleri servise biner).
• Her vardiyayı kendi içinde bölgelere ayırın; bir bölgede 6 kişi varsa 27 kişilik araç değil, küçük araç gerekir.
• Devir anında aynı anda tesiste olması gereken araç sayısını bulun — çıkan vardiyayı alacak araçlarla gelen vardiyayı getiren araçlar üst üste biner.
• Bu sayının üzerine en az bir yedek araç koyun; gece arızasında ikame araç bulmak gündüzden zordur.

Filo büyüklüğü hesabının genel yöntemi için filo büyüklüğü nasıl belirlenir yazımıza bakabilirsiniz.

Gece vardiyasında iletişim: kimin kime ulaşacağı önceden yazılır

Gündüz bir aksama olduğunda insan kaynakları da, ulaşım sorumlusu da masasındadır. Gece 03.00'te durum farklıdır. Bu yüzden gece vardiyası planının ayrılmaz parçası kısa bir iletişim şemasıdır:

• Araç gecikirse personel kimi arayacak? (Tek numara, vardiya boyunca açık.)
• Sürücü arızalanırsa kimi arayacak, ikame araç kaç dakikada çıkar?
• Personel servise gelmediğinde araç ne kadar bekler, kim bilgilendirilir?
• Hava koşulu kötüleşirse (kar, buzlanma) kararı kim verir?

Bu dört sorunun cevabı bir sayfaya sığar ve gece vardiyasında yaşanan sorunların çoğunu baştan çözer.

Kış ve hava koşulu: gece planının en kırılgan yeri

Gece sıcaklığın düşmesiyle buzlanan rampalı bir sokak, gündüz sorunsuz kullanılan bir güzergâhı geceleri kullanılamaz hâle getirir. Kış öncesinde güzergâhları bu gözle bir kez daha gözden geçirin ve her kritik güzergâh için alternatif hattı önceden yazın; kar yağdığı gece güzergâh tartışılmaz, uygulanır.

Özet kontrol listesi

• Servis saatleri vardiya devrinden geriye doğru mu kuruldu?
• Gece güzergâhı ayrı mı planlandı (durak, yürüme mesafesi, aydınlatma)?
• Araç sayısı en kalabalık devir anına göre mi bulundu, yedek var mı?
• Gece için tek numaralı iletişim şeması yazıldı mı?
• Kış alternatif güzergâhları hazır mı?
• Sürücü çalışma saatleri, gece sürüşünün yorgunluğu hesaba katılarak mı düzenlendi?

Elibol Turizm, vardiyalı çalışan tesislerde servis planını devir saatleri ve bölge dağılımıyla birlikte kuruyor. Tesisiniz için gece vardiyası dâhil bütün devirleri kapsayan bir plan çıkaralım.