Servis Kazası İş Kazası Sayılır mı? İşveren Ne Yapmalı

Personel servisiyle işe giderken ya da işten dönerken yaşanan bir kaza, çalışanlar ve insan kaynakları ekipleri için hemen aynı soruyu doğurur: Bu bir iş kazası mı? Cevap kanunda açıkça yazılıdır.

Bu yazıda yasal dayanağı, bildirim süresini ve kaza anında şirketin, servis firmasının ve çalışanın neler yapması gerektiğini özetledik.

Kanun Ne Diyor? 5510 Sayılı Kanun, Madde 13

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 13. maddesi iş kazasını beş durum üzerinden tanımlar. Bunlardan (e) bendi doğrudan servisle ilgilidir. Bu bende göre "sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere gidiş gelişi sırasında" meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hâle getiren olay iş kazasıdır.

Yani çalışan, işverenin sağladığı servisle işe gelirken ya da işten dönerken kaza geçirirse olay iş kazası sayılır. Kanun "işverenin kendi taşıtı" değil "işverence sağlanan taşıt" ifadesini kullanır; şirketin sözleşmeyle hizmet aldığı servis firmasının aracı da bu kapsamda değerlendirilir.

Hangi Durum Kapsama Girer?

Bu ayrım, servis ile nakit yol yardımı arasında seçim yapılırken çoğu zaman gözden kaçar. Vergi ve maliyet tarafını Personel Servisi mi Yol Yardımı mı? yazımızda karşılaştırdık; iş kazası kapsamı da bu kararın bir parçasıdır.

Bildirim Süresi: SGK'ya En Geç 3 İş Günü

Kanunun aynı maddesine göre işveren, iş kazasını o yerin yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu'na ise en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde iş kazası ve meslek hastalığı bildirgesiyle bildirmek zorundadır.

Kaza, işverenin kontrolü dışındaki bir yerde, örneğin servis güzergâhında meydana geldiyse süre, kazanın öğrenildiği tarihten itibaren başlar. Bu yüzden servis firmasının kazayı şirkete vakit kaybetmeden haber vermesi önemlidir. Bildirim, SGK'nın internet sitesindeki iş kazası e-bildirim uygulaması üzerinden de yapılabilir.

Olayın iş kazası sayılması çalışan açısından da önemlidir: Çalışan, iş kazası ve meslek hastalığı sigortası kapsamındaki haklardan, örneğin iş göremezlik süresince ödenen geçici iş göremezlik ödeneğinden yararlanır.

Kaza Anında Kim Ne Yapmalı?

Servis sürücüsü ve servis firması

• Önce yolcuların güvenliği: Aracı güvenli bir noktaya alın, yaralı varsa 112'yi arayın.
• Kolluk kuvvetlerine haber verin ve trafik kazası tespit işlemlerini tamamlayın.
• Araçtaki yolcu listesini, kazanın saatini ve yerini şirketin belirlediği yetkiliye iletin.
• Araç takip sistemindeki konum ve hız kayıtlarını saklayın; nasıl tutulduğunu araç takip yazımızda anlattık.

İşveren (insan kaynakları ve iş güvenliği)

• Yaralanan çalışanları ve başvurdukları sağlık kuruluşlarını kayda alın.
• Bildirgeyi süresi içinde SGK'ya iletin.
• Aynı serviste bulunan diğer çalışanların durumunu kontrol edin; dönüş için gerekirse yedek araç isteyin.

Çalışan

• Hafif görünse bile sağlık kontrolünden geçin ve raporlarınızı saklayın.
• Kazayı aynı gün amirinize ya da insan kaynakları birimine bildirin.

Sözleşmede ve Evrakta Önceden Netleşmesi Gerekenler

Kaza sonrası süreç, kazadan önce yazılmış kurallarla hızlanır:

• Sigorta poliçeleri: Zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası ve taşınan yolcuyu kapsayan koltuk ferdi kaza sigortası; ayrıntılar evrak kontrol listemizde.
• Bildirim akışı: Kazanın kime, hangi kanaldan ve ne kadar sürede bildirileceği servis sözleşmesinde yazılı olmalıdır.
• Kayıtlar: Araç takip ve yolcu biniş kayıtları kişisel veridir; kimin erişeceği ve ne kadar saklanacağı KVKK kurallarına göre belirlenir.
• Araç içi donanım: İlk yardım çantası ve yangın söndürücü yerinde olmalıdır; tatbikat için ilk yardım ve tahliye yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Servisle işe giderken geçirilen kaza iş kazası mıdır?

Evet. 5510 sayılı Kanun'un 13. maddesinin (e) bendine göre işverence sağlanan bir taşıtla işe gidiş-geliş sırasında meydana gelen kaza iş kazasıdır.

Servis başka bir firmaya aitse de iş kazası sayılır mı?

Kanun taşıtın işverene ait olmasını değil, işverence sağlanmasını arar. Şirketin hizmet aldığı servis firmasının aracı da bu kapsamda değerlendirilir.

İş kazası SGK'ya kaç gün içinde bildirilir?

İşveren kazayı kolluk kuvvetlerine derhal, SGK'ya en geç kazadan sonraki üç iş günü içinde bildirir. Kaza işverenin kontrolü dışındaki bir yerde olduysa süre, kazanın öğrenildiği tarihten başlar.

Kendi aracıyla işe gelirken kaza geçiren çalışanın durumu nedir?

Bu durum 13. maddenin (e) bendinde sayılmaz. Olayın iş kazası sayılıp sayılmayacağı somut koşullara göre değerlendirilir; tereddüt hâlinde SGK'ya ve iş hukuku alanında bir uzmana danışılmalıdır.

Elibol Turizm olarak İstanbul'da kurumsal personel servisinde araç takip kayıtlarını, yolcu listelerini ve bildirim akışını işe başlamadan şirketle birlikte netleştiriyoruz. Ayrıntılar için personel taşımacılığı hizmetimizi inceleyebilir, iletişim formumuzdan bize ulaşabilirsiniz.

Not: Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olaylarda SGK'nın ve hukuk danışmanınızın değerlendirmesi esas alınır.