Servis Araçlarında Yangın Güvenliği, İlk Yardım Donanımı ve Tahliye Tatbikatı

Servis araçlarında güvenlik denince akla önce kemer, kamera ve hız gelir. Oysa nadiren yaşanan ama yaşandığında sonucu en ağır olan durum farklıdır: araç içinde yangın ya da acil tahliye gerektiren bir olay. Bu başlıkta hazırlık, donanım almakla değil, o donanımın nerede olduğunu ve nasıl kullanılacağını bilen bir ekiple tamamlanır.

1. Donanım var mı — ve çalışıyor mu?

Denetimlerde en sık rastlanan tablo, donanımın bulunması ama kullanılabilir olmamasıdır. Her araç için üç ayda bir şu kontrolü yapın:

• Yangın söndürücü: manometre iğnesi yeşil bölgede mi? Mühür sağlam mı? Son dolum/kontrol tarihi geçmiş mi? Tüp yerinde sabit mi, yoksa bagajda gevşek mi duruyor?
• İlk yardım çantası: içi tam mı, malzemelerin son kullanma tarihi geçmiş mi? Kullanıldıysa tamamlandı mı?
• Cam kırma çekici: var mı, erişilebilir mi? Koltuk altına atılmış bir çekiç yok sayılır.
• Acil çıkış kolu ve etiketleri: kol çalışıyor mu, önü koltuk/eşyayla kapatılmış mı, uyarı etiketi okunur durumda mı?
• Reflektör, yedek lamba, takoz: yol kenarında kalındığında ilk kullanılacak malzemelerdir.

Bu kontroller bir kâğıda tarih ve imza ile işlenmelidir. Kayda geçmeyen kontrol, yapılmamış sayılır.

2. Yerini bilmek: "nerede" sorusu, "var mı" sorusundan önemlidir

Acil durumda insan, daha önce gözüyle görmediği bir şeyi arayamaz. Bu yüzden her araçta donanımın yeri sabit ve aynı olmalıdır. Filodaki bütün araçlarda söndürücü aynı yerde, çekiç aynı noktada duruyorsa sürücü hangi araca binerse binsin refleksi bozulmaz. Rehber personel çalışan hatlarda, refakatçinin de bu yerleri bilmesi ve göstermesi istenir.

3. Yangın çıkarsa: sıralama bellidir

• Durdur ve kontağı kapat. Aracı güvenli, trafikten uzak bir noktaya çek; mümkünse rüzgârı arkana al.
• Önce tahliye, sonra müdahale. Söndürücüye uzanmadan önce yolcular dışarı alınır. Bu sıralamanın tersi hayat kaybına yol açar.
• Güvenli mesafe. Yolcular araçtan en az 30 metre uzağa, trafiğin karşı tarafına değil aynı tarafa ve yol dışına alınır.
• Müdahale yalnız küçük yangında. Kabin içi küçük bir alev söndürücüyle bastırılabilir; motor bölmesinden yoğun duman geliyorsa kaput açılmaz, müdahale edilmez, uzaklaşılır.
• 112'yi ara ve konumu ver. Yol adı, kilometre ya da en yakın işaret noktasını net söyle.
• Sayım yap. Öğrenci taşımacılığında tahliye sonrası isim listesiyle sayım, tahliyenin son adımıdır.

4. Tatbikat: yılda bir kez, gerçekten yaparak

Donanım ve talimat, denenmemişse yalnızca kâğıttır. Yılda en az bir kez, tercihen dönem başında kısa bir tahliye tatbikatı yapın. Uzun sürmesi gerekmez; 15 dakikalık bir uygulama bile şu dört şeyi ortaya çıkarır:

• Acil çıkış kolu gerçekten çalışıyor mu, kaç saniyede açılıyor?
• Yolcular hangi kapıdan, hangi sırayla çıkıyor; sıkışma nerede oluyor?
• Tekerlekli sandalye kullanan ya da hareket kısıtı olan yolcu nasıl çıkarılacak — bu önceden planlanmış mı?
• Sürücü ve rehber personel arasındaki görev dağılımı net mi (biri çıkışı yönetir, diğeri sayım yapar)?

Öğrenci taşımacılığında tatbikat ayrıca eğiticidir: çocuk, camı kimin kıracağını ve nereye toplanılacağını bir kez yaşayarak öğrenir. Panik, bilinen bir şeyin tekrarında azalır.

5. Önleme: yangının çoğu bakımla önlenir

Araç yangınlarının önemli bölümü elektrik tesisatı, yakıt sızıntısı ve aşırı ısınmadan kaynaklanır. Bu yüzden acil durum hazırlığının ilk adımı aslında düzenli bakımdır:

• Sonradan eklenen elektrikli donanımın (kamera, tablet, ısıtıcı, şarj soketi) tesisata uygun çekilmiş olması
• Yakıt ve yağ sızıntılarının ertelenmeden giderilmesi
• Motor bölmesinin temiz tutulması (birikmiş yağ ve kuru bitki artığı tutuşturucudur)
• Akü bağlantılarının ve kablo yalıtımının kontrolü

Özet kontrol listesi

• Söndürücü, ilk yardım çantası, cam kırma çekici her araçta ve aynı yerde mi?
• Son kullanma/dolum tarihleri güncel mi, kontrol kaydı tutuluyor mu?
• Acil çıkışların önü açık mı, etiketler okunur mu?
• Sürücü ve rehber personelin görev dağılımı yazılı mı?
• Bu yıl tahliye tatbikatı yapıldı mı?
• Sonradan eklenen elektrikli donanım uygun mu?

Okul servisinde güvenlik kriterlerinin tamamı için okul servisi seçerken dikkat edilecek 6 güvenlik kriteri yazımıza da bakabilirsiniz.

Elibol Turizm olarak araç güvenlik donanımını periyodik kontrol planına bağlıyor ve tahliye tatbikatını hizmetin parçası sayıyoruz. Filonuzun acil durum hazırlığını birlikte gözden geçirelim.